Տվյալների հավաքման և վարչական վարույթի շրջանակներում Արմստատն իրականացնում է իր լիազորությունները «Պաշտոնական վիճակագրության մասին» ՀՀ օրենքի և այլ իրավական ակտերի համաձայն:

Իրավական հիմքեր

Հայաստանի Հանրապետությունում պաշտոնական վիճակագրության կազմակերպման կարգը և պաշտոնական վիճակագրական տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման և տարածման (հրապարակման) հետ կապված հարաբերությունները կարգավորում են «Պաշտոնական վիճակագրության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով։
Վիճակագրական կոմիտեն Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը ենթակա պետական մարմին է, որն իր լիազորություններն իրականացնելիս անկախ է, ղեկավարվում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով, սույն օրենքով և այլ իրավական ակտերով։

Վիճակագրական կոմիտեի դերը

Վիճակագրական կոմիտեն Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնական վիճակագրության գլխավոր արտադրողն է և համակարգում է ազգային վիճակագրական համակարգում պաշտոնական վիճակագրության մշակմանը, արտադրությանը և տարածմանն ուղղված ողջ գործունեությունը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի։
Վիճակագրական կոմիտեն գործունեությունն իրականացնում է իր կենտրոնական գրասենյակի, տարածքային և գործառնական ստորաբաժանումների միջոցով։
Վիճակագրական կոմիտեի իրավասությունները սահմանվում են օրենքով։

Վիճակագրական ծրագրեր

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պաշտոնական վիճակագրության իրագործման հիմքը վիճակագրական ծրագրերն են։

Տվյալների հավաքման լիազորությունները

«Պաշտոնական վիճակագրության մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածով սահմանվում են պաշտոնական վիճակագրություն արտադրողների տվյալների հավաքման լիազորությունները։

Վիճակագրական գաղտնիություն

Պաշտոնական վիճակագրություն արտադրողների կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց վերաբերող՝ հավաքված կամ ստացված բոլոր անվանական տվյալները խիստ գաղտնի են և կարող են օգտագործվել բացառապես վիճակագրական նպատակներով։
«Վիճակագրական գաղտնիքի» դրույթը սահմանված է Միավորված ազգերի կազմակերպության «Պաշտոնական վիճակագրության հիմնարար սկզբունքներից» 6-րդ սկզբունքի՝ «Գաղտնիության» հիման վրա, համաձայն որի՝ վիճակագրական տեղեկատվության պատրաստման համար վիճակագրական գերատեսչությունների կողմից հավաքագրվող անհատական տվյալները, անկախ այն հանգամանքից, թե դրանք վերաբերում են ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձանց, պետք է կրեն խիստ գաղտնի բնույթ և օգտագործվեն բացառապես վիճակագրական նպատակների համար։
Նշված դրույթները պարտադիր են ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր երկրների համար։

Վիճակագրական տվյալների հավաքման գործընթացում ռեսպոնդենտների հետ հարաբերությունները կարգավորվում են «Պաշտոնական վիճակագրության մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածով, ինչպես նաև ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի 2016 թվականի հունիսի 20-ի N 05-Ն որոշմամբ հաստատված «Վիճակագրական տվյալների հավաքման կարգով»։ 

Ռեսպոնդենտների իրազեկում

Ռեսպոնդենտները տեղեկացվում են վիճակագրական հետազոտությունների նպատակի և ընդգրկման շրջանակի ու գաղտնիության ապահովմանն ուղղված միջոցառումների մասին:

Մասնակցությունը վիճակագրական հետազոտություններին

Վիճակագրական հետազոտություններին մասնակցությունը պարտադիր է վիճակագրական միավորների համար, բացառությամբ անհատների (անկախ քաղաքացիությունից) և տնային տնտեսությունների:
Անհատների (անկախ քաղաքացիությունից), տնային տնտեսությունների և այլ ռեսպոնդենտների ընդգրկումը կոնկրետ վիճակագրական հետազոտության մեջ կարող է որպես պարտադիր հայտարարվել տարեկան վիճակագրական ծրագրով բոլորի կամ մի մասի համար, բոլոր կամ որոշ հարցերի գծով:
Կենսաչափական անվանական տվյալների հավաքումը կարող է իրականացվել բացառապես անհատների (անկախ քաղաքացիությունից) համաձայնությամբ:

Տեղեկատվության տրամադրում

Վիճակագրական հետազոտության շրջանակում տեղեկատվությունը պետք է լինի ճշգրիտ և տրամադրվի ժամանակին, պահանջվող ձևաչափով և անվճար:
Պաշտոնական վիճակագրության արտադրողը որոշում է ընդունում ռեսպոնդենտ տնային տնտեսություններին փոխհատուցելու մասին՝ նրանց համար զգալի ծանրաբեռնվածություն ստեղծող, առանձնահատուկ բնույթի ընտրանքային հետազոտությունների մասնակցելու համար: Վիճակագրական կոմիտեի համար այդ հետազոտությունների ցանկը սահմանում է Պետական խորհուրդը:

Տվյալների ճշգրտում

Պաշտոնական վիճակագրություն արտադրողներն իրավունք ունեն հետագա աշխատանք տանելու ռեսպոնդենտների հետ, եթե պատասխանը չի ստացվում ժամանակին, կամ եթե տվյալներում հայտնաբերվել են հակասություններ կամ բացթողումներ։

Վիճակագրության ոլորտի օրենսդրության պահանջների խախտման դեպքում կարող է կիրառվել օրենքով սահմանված վարչական պատասխանատվություն։

Պատասխանատվության հիմքերը

Պատասխանատվություն կարող է առաջանալ, եթե՝

• վիճակագրական հաշվետվությունները կամ այլ պահանջվող տվյալները չեն ներկայացվել սահմանված ժամկետում,
• տվյալները ներկայացվել են ոչ ամբողջական,
• ներկայացված տեղեկությունները պարունակում են անճշտություններ կամ աղավաղումներ,
• խախտվել են վիճակագրական տվյալների ներկայացման այլ պահանջներ։

Վարչական վարույթ

Օրենսդրության հնարավոր խախտումների դեպքում Արմստատը կարող է հարուցել վարչական վարույթ՝ օրենքով սահմանված կարգով։
Վարչական վարույթի ընթացքում ուսումնասիրվում են գործի փաստական հանգամանքները, գնահատվում են ներկայացված փաստաթղթերը, տվյալներն ու պարզաբանումները, որից հետո ընդունվում է համապատասխան վարչական ակտ։

Վարչական պատասխանատվություն

Վիճակագրության ոլորտի օրենսդրության խախտման համար կարող են կիրառվել օրենքով նախատեսված վարչական տույժեր, մասնավորապես՝

• նախազգուշացում,
• տուգանք:

Կիրառվող պատասխանատվության տեսակները և չափերը սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ։

Ռեսպոնդենտի իրավունքները վարչական վարույթի ընթացքում

Վարչական վարույթի ընթացքում ռեսպոնդենտն իրավունք ունի՝

• ներկայացնել պարզաբանումներ և լրացուցիչ տեղեկություններ,
• ծանոթանալ վարույթի նյութերին՝ օրենքով սահմանված դեպքերում,
• ստանալ ընդունված վարչական ակտի պատճենը,
• բողոքարկել վարչական ակտը կամ վարչական մարմնի գործողությունները օրենքով սահմանված կարգով։

Այս բաժնում ներկայացված է Արմստատի վարչական ակտերի, գործողությունների կամ անգործության բողոքարկման կարգը։

Որտե՞ղ կարելի է բողոք ներկայացնել

Համաձայն «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի՝ վարչական ակտը, գործողությունը կամ անգործությունը կարող են բողոքարկվել՝

• վարչական կարգով՝ ակտն ընդունած վարչական մարմնին,
• վերադաս վարչական մարմնին,
• դատական կարգով՝ օրենքով սահմանված ընթացակարգով։

Բողոքարկման ժամկետներ

Վարչական բողոքը կարող է ներկայացվել՝

• վարչական ակտն ուժի մեջ մտնելու օրվանից 2 ամսվա ընթացքում,
• վարչական մարմնի կողմից գործողություն կատարելու օրվանից 1 ամսվա ընթացքում,
• վարչական մարմնի կողմից անգործություն ցուցաբերելու օրվանից 2 ամսվա ընթացքում,
• եթե վարչական ակտում բողոքարկման ժամկետ նշված չէ՝ վարչական ակտի ուժի մեջ մտնելու օրվանից 1 տարվա ընթացքում։

Տես՝ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 71։

Բողոքին ներկայացվող պահանջներ

Բողոքը պետք է պարունակի՝

• այն վարչական մարմնի անվանումը, որին ներկայացվում է բողոքը,
• բողոք ներկայացնող ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի տվյալները,
• բողոքարկման առարկան,
• ներկայացվող պահանջը,
• կից փաստաթղթերի ցանկը,
• բողոքի կազմման ամսաթիվը,
• ստորագրությունը։

Տես՝ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 72։

Բողոքի քննության ընթացակարգ

Բողոքը վարչական մարմնում մուտքագրվելու օրը համարվում է վարչական վարույթի հարուցման օր։ Վարչական մարմինը ստուգում է՝

• բողոքի համապատասխանությունը օրենքի պահանջներին,
• բողոքարկման ժամկետի պահպանումը։

Եթե բողոքը ներկայացվել է օրենքով սահմանված ժամկետի խախտմամբ և բաց թողնված ժամկետը չի վերականգնվել օրենքով սահմանված կարգով, այն կարող է թողնվել առանց քննարկման։
Վերադաս վարչական մարմինը կարող է պահանջել վարչական գործի նյութերը ստորադաս մարմնից՝ օրենքով սահմանված կարգով։

Տես՝ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 73։

Վարչական ակտի կատարումը

Բողոքարկման ժամկետի ավարտից հետո վարչական ակտը դառնում է անբողոքարկելի և ենթակա է կատարման՝ օրենքով սահմանված կարգով։

Տես՝ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 88։